Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie

Przemoc w rodzinie to przestępstwo. Działajmy wspólnie, by nikt nie musiał mierzyć się z tym problemem w samotności

Ofiary przemocy w rodzinie często czują wstyd, strach przed oprawcą, a czasem brak wiary w to, że pomoc jest możliwa. Izolacja sprawia, że problem pozostaje ukryty w czterech ścianach domu. Przemoc w rodzinie to zjawisko, które może dotykać ludzi bez względu na status społeczny, wiek czy płeć. Jest celowym działaniem (lub zaniechaniem), które narusza prawa i dobra osobiste członków rodziny, powodując cierpienie fizyczne, psychiczne lub krzywdę moralną. W szczególności naraża te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, narusza ich godność, nietykalność cielesną, w tym także wolność seksualną, powodująca szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym. Skutki przemocy są druzgocące. Ofiary często cierpią na depresję, stany lękowe. Dzieci, będące świadkami lub ofiarami przemocy, często doświadczają problemów emocjonalnych, trudności w nauce i w przyszłości mogą powielać te wzorce zachowań. Kluczowe jest przełamanie tabu i reagowanie.

W Polsce jest to przestępstwo regulowane prawnie, za które kodeks karny przewiduje wysokie kary głównie z art. 207 kk., tj. karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat za znęcanie fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą lub inną pozostającą w stałym stosunku zależności Przy wyjątkowo okrutnych czynach lub gdy ofiara popełni samobójstwo, kary są surowsze, a przestępstwo jest ścigane z urzędu, niezależnie od woli osoby pokrzywdzonej.

Przemoc fizyczna – Najczęściej mówi się o przemocy fizycznej, obejmującej popychanie, szarpanie, uderzenia, narażanie na różne niebezpieczeństwa, nawet utratę życia i zdrowia. Jej konsekwencje są najbardziej widoczne.

Przemoc psychiczna – Równie niszcząca jest przemoc psychiczna objawiająca się poniżaniem drugiej osoby, wyzywaniem, groźbami, izolowaniem od przyjaciół i rodziny, wyszydzaniem, upokarzaniem, naruszeniem godności.

Przemoc ekonomiczna – polega na kontrolowaniu finansów, niedostarczaniu środków finansowych na życie, uniemożliwianiu podjęcia pracy lub odbieraniu zarobionych pieniędzy.

Zaniedbanie, może być też formą przemocy, znęcania się, często występujące wobec dzieci, osób starszych lub niepełnosprawnych, polega na niezaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Przemoc wobec dzieci jest osobnym bardzo poważnym tematem.

Jeśli jesteś ofiarą lub świadkiem przemocy:

Nie bagatelizuj problemu.
Szukaj wsparcia – istnieją liczne organizacje pozarządowe, ośrodki interwencji kryzysowej oraz „Niebieska Linia” (bezpłatny telefon zaufania: 800 120 002).
Zawiadom odpowiednie służby. Policja i pomoc społeczna mają obowiązek reagować na zgłoszenia. Możesz złożyć oficjalne zawiadomienie o przestępstwie. Policja ma obowiązek interweniować i może nałożyć na sprawcę nakaz opuszczenia mieszkania oraz zakaz zbliżania się do ofiary.

Reagowanie na przemoc wymaga odwagi, a szukanie pomocy jest kluczowym krokiem do odzyskania bezpieczeństwa. Poniżej znajduje się praktyczny przewodnik, jak postępować i gdzie szukać wsparcia.

Natychmiastowa reakcja w sytuacji zagrożenia

Najważniejsze jest bezpieczeństwo fizyczne.

Numery alarmowe

112 – uniwersalny numer alarmowy w całej Unii Europejskiej
997 – Policja

Co zrobić, gdy jesteś w niebezpieczeństwie?

Opuść miejsce zamieszkania: jeśli to możliwe i bezpieczne, opuść dom. Udaj się do zaufanej osoby, rodziny, a w ostateczności do Ośrodka Interwencji Kryzysowej.
Przy powtarzających się agresywnych zachowaniach zadbaj o bezpieczeństwo:
- opracuj plan ucieczki,
- przygotuj bezpieczne miejsce, do którego możesz się udać (zaufany znajomy, rodzina, SOW).
„Awaryjna torba”: miej spakowane niezbędne dokumenty i telefon (dokumenty, karty bankomatowe, leki), pozostaw w miejscu, do którego masz szybki dostęp.

Długofalowe kroki

Zbieraj dowody: jeśli to bezpieczne, dokumentuj przemoc, zapisuj daty i wydarzenia (zdjęcia obrażeń, badania lekarskie, nagrania rozmów, zapisy SMS-ów, pamiętnik).
Poszukaj grupy wsparcia: rozmowa z innymi osobami, które przeszły przez podobne doświadczenia, jest niezwykle pomocna w procesie zdrowienia.

Gdzie szukać pomocy i wsparcia?

Istnieje wiele miejsc, gdzie można uzyskać bezpłatną, poufną pomoc prawną, psychologiczną i schronienie. Telefony zaufania i infolinie – to pierwszy i najłatwiejszy krok do uzyskania porady i wsparcia.

Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”
Telefon: 800 120 002 (czynny całą dobę, bezpłatny)
Policyjny Telefon Zaufania ds. Przemocy w Rodzinie
Telefon: 800 120 226 (pon–pt, 9:30–11:30 i 13:30–15:30)
Telefon dla kobiet z doświadczeniem przemocy (Fundacja Feminoteka)
888 883 388
Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
800 12 12 12 (dla dzieci i młodzieży; mogą dzwonić także dorośli zgłaszający krzywdę)

Pomoc lokalna

Punkt Interwencji Kryzysowej i Poradnictwa Specjalistycznego – Funkcjonuje przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) i udziela natychmiastowej, specjalistycznej pomocy psychologicznej, socjalnej i prawnej.

PCPR w Olkuszu
ul. Piłsudskiego 21, 32-300 Olkusz
Telefon Interwencji Kryzysowej: 32 643 39 41
Wsparcie: konsultacje psychologiczne, pomoc w znalezieniu schronienia w ośrodkach wsparcia.

Ośrodki Pomocy Społecznej

Ośrodek Pomocy Społecznej, Olkusz
al. 1000-lecia 15
Tel. 32 641 32 12
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Bukowno
ul. Wojska Polskiego 3
Tel. 32 642 12 30, 32 642 11 41

Specjalistyczne Ośrodki Wsparcia

Przystań – Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
ul. Juliana Zubrzyckiego 36, 41-605 Świętochłowice
Tel.: 32 345 21 65
Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Osób Doznających Przemocy Domowej – Kraków
os. Krakowiaków 46
Tel.: 12 425 81 70

Nie wahaj się skorzystać z tych kontaktów. Uzyskanie pomocy to pierwszy i najważniejszy krok do odzyskania bezpieczeństwa. Możesz tam zgłosić przestępstwo. Przemoc domowa jest przestępstwem ściganym z urzędu ale możesz złożyć zawiadomienie na Policji lub w Prokuraturze, a także poprosić o założenie „Niebieskiej Karty”.

Procedura „Niebieskiej Karty”

Kto może ją zainicjować: pracownik socjalny, asystent rodziny, policjant, lekarz, pielęgniarka, nauczyciel. Procedura może zostać rozpoczęta bez zgody ofiary.

Co daje Niebieska Karta?

dokumentuje problem,
zobowiązuje służby do monitorowania sytuacji rodziny,
ułatwia postępowania sądowe (rozwodowe, alimentacyjne, o prawa rodzicielskie),
uruchamia wsparcie psychologiczne i prawne,
pomaga mobilizować sprawcę do zmiany zachowania.

Prowadzi też poradnię mailową: poradnia@niebieskalinia.pl

Pamiętaj: Nie jesteś sama/sam, a przemoc nigdy nie jest Twoją winą.

Pomagajmy, nie pozwólmy aby ofiara przemocy „poddała się”, popadła w stan apatii, żyła w ciągłym lęku, zaprzestała jakichkolwiek działań i prób wyswobodzenia się z sytuacji. Działajmy wspólnie, by nikt nie musiał mierzyć się z tym problemem w samotności.